މިދިޔަ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 15 އިން 19 އަށް މާލޭގެ ސޯޝަލް ސެންޓަރުގައި ކުރިއަށްދިޔަ ވެރިކަން ކުރާ ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (ޕީއެންސީ) ގެ ކޮންގްރެސްގައި 1،300 އަށް ވުރެ ގިނަ މަންދޫބުން ބައިވެރިވިއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ކައުންސިލްތަކުގެ ރައީސުންނާއި، އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ މެންބަރުން ބައިވެރިވި މި ބޮޑު ހަފުލާއަށް، އިދިކޮޅު މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) ގެ ޗެއާޕާސަން އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް ވަނީ ހާއްސަ ދައުވަތެއް ދީފައެވެ. އެމަނިކުފާނު ވަނީ މި ދައުވަތު ގަބޫލުފުޅުކުރައްވައި، އެ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. ޕީއެންސީގެ މެންބަރުންނާއި އިސްވެރިންގެ ފަރާތުން ރައީސް ނަޝީދަށް ލިބިވަޑައިގަތީ ވަރަށް ބޮޑު އިހުތިރާމަކާއި ގަދަރެކެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ކިތަންމެ ބޮޑު ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ހަފުލާގެ ތެރެއިން ފެނިގެންދިޔައީ ސިޔާސީ މެޗުއަރިޓީ ނުވަތަ ތަސައްރަފު ފުދިފައިވާ މަންޒަރެވެ. ޕީއެންސީގެ އިސްވެރިންނާއެކު އެމަނިކުފާނު ވަގުތު ހޭދަކުރެއްވިއިރު، އެއްވެސް ފަރާތަކުން ނުރުހުމުގެ ބަހެއް ނުވަތަ އަމަލެއް ފާޅުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. މިއީ ސިޔާސީ ވާދަވެރިންނާއެކުވެސް އެއް މޭޒެއްގައި އިށީނދެވޭނެކަން ސާބިތުކޮށްދިން ކަމެއް ކަމަށް ސިޔާސީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ނަމަވެސް، އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި އެމްޑީޕީގެ ކޮންގްރެސްއިން ފެނިގެންދިޔައީ މިއާ މުޅިން އިދިކޮޅު މަންޒަރެކެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކޮންގްރެސްއަށް ސަރުކާރުގެ ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރު އަދި ޕީއެންސީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުމަދު ޝިޔާމަށް ދައުވަތު ދީފައިވާއިރު، އޭނާ ވަނީ އެ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. ޝިޔާމް ހަފުލާގައި އިންނަވަނިކޮށް، އެމްޑީޕީގެ ބައެއް މަންދޫބުން ވަނީ ކޮޅަށް ތެދުވެ، ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ އިސްތިއުފާއަށް ގޮވާލައި ލިޔުންތައް ހިފައިގެން އިހުތިޖާޖުކޮށްފައެވެ. މި އަމަލަކީ ދައުވަތު ދީގެން ގެނެސްފައިވާ މެހެމާނެއްގެ ކުރިމަތީގައި ހިންގި ސިޔާސީ ގޮތުން ތަސައްރަފު ނުފުދޭ އަމަލެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ސިފަކުރަމުންނެވެ.
ހާއްސަކޮށް، ރަސްމީ ހަފުލާއެއްގައި ދައުވަތު ދީގެން ގެނެސްފައިވާ ބޭފުޅަކަށް އަމާޒުކޮށް މިފަދަ އަމަލެއް ހިންގުމަކީ ދިވެހިންގެ އާންމު ސަގާފަތާވެސް ބީރައްޓެހި ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މެހެމާނުންނަށް ކަމޭހިތުމަކީ ދިވެހިންގެ ޒަމާންވީ އާދައަކަށް ވާއިރު، ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ އެންމެ އިސް ހަފުލާގައި މިފަދަ ކަމެއް ހިނގުމުން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.
މި ދެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ސޯޝަލް މީޑިއާއާއި ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ދެ ޕާޓީގެ އަމަލުތައް އަޅައި ބަލަމުންނެވެ. ސިޔާސީ މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ޕީއެންސީ ފަދަ އާ ޕާޓީއަކުން އިދިކޮޅު ލީޑަރުންނަށް އިހުތިރާމް އަދާކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީއަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމެކެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ރާއްޖޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ސިޔާސީ ޕާޓީ ކަމަށްވާ އެމްޑީޕީން މެހެމާނުންނާމެދު އަމަލުކުރި ގޮތާމެދު ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ފާޑުކިޔަމުންނެވެ. ބައެއް އާންމުން ބުނާ ގޮތުގައި، އެމްޑީޕީގެ މި އަމަލުން ދައްކައިދެނީ އެ ޕާޓީގެ އެތެރޭގައި އަދިވެސް ހަރުކަށި ވިސްނުން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ ނުފޫޒު އޮތް މިންވަރެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަމަކީ ޒާތީ ހަސަދަވެރިކަމަކަށް ބަދަލުވެގެން ނުވާނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. ޕާޓީތަކުގެ ލީޑަރުންނާއި އާންމު މެންބަރުންވެސް މިފަދަ ކަންކަމުގައި ޒިންމާދާރުވާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ.
އެމްޑީޕީއަށް އަމާޒުވަމުންދާ މި ފާޑުކިޔުންތަކާއެކު، އެ ޕާޓީގެ މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ބައެއް ހާދިސާތަކަށްވެސް މީހުން ދަނީ އަލިއަޅުވާލަމުންނެވެ. އެގޮތުން، 7 ފެބްރުއަރީ 2012 ގައި އޭރުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމާ ގުޅިގެން، 8 ފެބްރުއަރީގައި އެމްޑީޕީގެ ސަޕޯޓަރުން ނުކުމެ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހިންގި ހަމަނުޖެހުންތައް ގިނަ ބަޔަކު ހަނދާންކުރެއެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި އައްޑޫ ސިޓީއާއި ތިނަދޫ ފަދަ ރަށްރަށުގައި ހުރި ފުލުހުންގެ މަރުކަޒުތަކާއި، ކޯޓުތަކާއި، ދައުލަތުގެ އެހެނިހެން އިމާރާތްތަކުގައި ވަނީ ހުޅުޖަހައި އަންދާލާފައެވެ. ރެކޯޑުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އައްޑޫ ސިޓީގައި ހިންގި ހުޅުޖެހުމުގެ އަމަލުތަކާ ގުޅިގެން ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި، މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓާއި، ޕޮލިސް ޓްރެއިނިންގ ސްކޫލް ފަދަ ތަންތަނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ. މި މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން 80 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ މައްޗަށް ޓެރަރިޒަމްގެ ދައުވާ އުފުލުނެވެ. އަދި ތިނަދޫގައި ހިންގި ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން 89 މީހެއްގެ މައްޗަށް ދައުވާ އުފުލުނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައިވެސް ދައުލަތުގެ މުދަލަށް މިހާ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ދިން އެއް ދުވަހެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެމްޑީޕީއަކީ ތާރީހީ ގޮތުން ބަލާއިރު މަގުމަތީގެ ހަރަކާތްތަކާއި މުޒާހަރާތަކަށް ބަރޯސާވާ ޕާޓީއެއްކަން މަޒީއަށް ބަލާލުމުން އެނގެއެވެ. ފުލުހުންނާއި ސިފައިންނާ ކުރިމަތިލުމާއި، މަގުމަތީގައި ހަމަނުޖެހުން ހިންގުމުގެ ސަގާފަތެއް އެ ޕާޓީގެ ބައެއް ހަރަކާތްތަކުން މާޒީގައި ފެނިފައިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، އެމްޑީޕީއަކީ ހަރުކަށި އެކްޓިވިސްޓް ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ސިފަކުރެއެވެ.
ނަމަވެސް، ޑިމޮކްރަސީއެއްގައި ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ހިޔާލުފާޅުކުރުމާއި، މުއައްސަސާތަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެއްކަން ސިޔާސީ މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މަގުމަތީގެ ހަރަކާތްތަކުން ނުކުމެ، މޭޒުދޮށުގައި މަޝްވަރާކޮށްގެން ކަންކަން ހައްލުކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް އާލާކުރުމަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ހާއްސަކޮށް، ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޕާޓީގެ ހައިސިއްޔަތުން، ސުލްހަވެރި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ޖާގަ ދިނުމަކީ އެމްޑީޕީގެ މައްޗަށް އޮތް ބޮޑު ވާޖިބެކެވެ.
ރާއްޖޭގައި ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ސިޔާސީ ނިޒާމެއް ތައާރަފުވިތާ އަދި މާ ގިނަ އަހަރުތަކެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، 2005 ވަނަ އަހަރު ރަޖިސްޓްރީކުރި އެމްޑީޕީއަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ސިޔާސީ ޕާޓީއެވެ. އެހެންކަމުން، ޑިމޮކްރެޓިކް ރީތި އުސޫލުތަކާއި، ސިޔާސީ ގޮތުން ތަސައްރަފު ފުދިފައިވާކަން ދެއްކުމުގައި އެ ޕާޓީން ނަމޫނާ ދައްކަންޖެހޭނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ފަހުގެ ކޮންގްރެސްތަކުން ފެނިގެންދިޔަ މަންޒަރުތަކުން ދައްކައިދެނީ، އާ ޕާޓީތަކުން ސިޔާސީ މެޗުއަރިޓީ ދައްކަމުންދާއިރު، އެންމެ ދުވަސްވީ ޕާޓީއަށް އަދިވެސް އެކަން ހާސިލުނުކުރެވޭ ކަމެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް 2028 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށް ޕާޓީތަކުން ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ހޯދުމަށްޓަކައި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން އަމަލުކުރާ ގޮތްތައް ބަދަލުކުރަން ޖެހިފައިވާކަން މި ހާދިސާތަކުން ސާފުވެއެވެ. ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް ހުރި ނަމަވެސް، ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކޮށް، އެކަކު އަނެކަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް ނެތި، ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީއަށް ފުރިހަމަ ކުރިއެރުމެއް ނުލިބޭނެކަން ކަށަވަރެވެ. މިހާރު އޮތް އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އެމްޑީޕީން އެ ޕާޓީގެ ސިޔާސީ އުސޫލުތައް ބަދަލުކޮށް، ސުލްހަވެރި އަދި ޒިންމާދާރު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިދާނެތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.