ގޯތި ބެހުމުގެ ބަދަލުގައި އައްޑޫގައި ރެޒިޑެންޝިއަލް ޓަވަރުތައް ޤާއިމްކުރުން

އައްޑޫ ސިޓީގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ދިގުލައިގެން ގޮސްފައިވާ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ގޯތި ދޫނުކޮށް އޮތުމަށްފަހު، ދާދި ފަހުން 1،000 ގޯއްޗަށް ހުޅުވާލުމުން 4،160 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ކުރިމަތިލާފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 3،972 މީހުން ޝަރުތު ހަމަވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މިއިން ދައްކައިދެނީ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް އޮތް ޑިމާންޑް ބޮޑުކަމެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ހުސް ބިންކޮޅެއް ދިނުމަކީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހަގީގީ ހައްލެއް ހެއްޔެވެ؟

 އައްޑޫ ސިޓީގެ މުސްތަގުބަލަށް ބަލާއިރު، ބިން ބެހުމުގެ ބަދަލުގައި ވާޓިކަލް ރެސިޑެންޝަލް ޓަވަރުތައް ނުވަތަ އެޕާޓްމަންޓް އިމާރާތްތައް ތަރައްގީކުރުމަކީ މާ ހަރުދަނާ އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ސިޔާސަތެކެވެ. މިއީ ބިމުގެ ޖާގަ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތް ކަމަށް ވާއިރު، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް މާލީ ގޮތުން އެންމެ ލުއިފަސޭހަވާނެ ގޮތަކީ ވެސް މިއީއެވެ. ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ސިޔާސަތު ބައްޓަންކުރަންވީ ހަމައެކަނި ބިން މިލްކުކުރުމުގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދިރިއުޅެވޭނެ ފުރިހަމަ ގެދޮރު ރައްޔިތުންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަކީ އަމާޒަށް ވާންޖެހެއެވެ.

އަމިއްލަ ގެދޮރު އިމާރާތްކުރުމުގެ މާލީ ބުރަ:

ގޯއްޗެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، އެ ބިމުގައި ދެ ބުރީގެ ގެއެއް އިމާރާތްކުރުމަކީ އާދައިގެ އާމްދަނީއެއް ލިބޭ އާއިލާއަކަށް އުފުލޭ ވަރަށް ވުރެ ބޮޑު މާލީ ބުރައެކެވެ. ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގައި ގެއެއް އިމާރާތްކުރުމުގެ ހަރަދުތައް ހުރި ގޮތަށް ބަލާއިރު، ތިން ކޮޓަރީގެ ގެއެއް އެކަށީގެންވާ ފެންވަރަކަށް ހެދުމަށް މަދުވެގެން 1 މިލިއަނާއި 2 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދެއް ހޭދަވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ، ސަރުކާރުން ދޫކުރާ ގިނަ ގޯތިތަކުގައި އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރެވި، އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ފަޅަށް އޮތުމެވެ. 

އަދި ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި، މާލީ ތަނަވަސްކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ލިބުނު ގޯތި އެހެން ފަރާތްތަކަށް ވިއްކާލުން ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދިނުން ފަދަ ކަންކަން ކުރަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. މިއީ އިޖުތިމާއީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަގުސަދު ގެއްލި، ބޯހިޔާވަހިކަން ބޭނުންވެފައިވާ ހަގީގީ މީހާއަށް އޭގެ މަންފާ ނުލިބިދާ ކަމެކެވެ. ގޯތި ލިބޭ ގިނަ މީހުންނަކީ ބޭންކަކުން ބޮޑު ލޯނެއް ނެގޭނެ ފަދަ މާލީ ގާބިލުކަން ހުރި މީހުންނަށް ނުވާއިރު، އިމާރާތްކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ދިމާވާ ދަތިތަކާ ހެދި ގިނަ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހުއްޓިފައި ހުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިމާރާތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު މާލެއިން ގެނެސްގެން ހެދުމަކީ ވެސް ހަރަދު ބޮޑުވާ ކަމެކެވެ.

އެޕާޓްމަންޓްތަކާއި ބޭންކް ލޯނުގެ ފަސޭހަކަން: 

އަމިއްލައަށް ގެއެއް އިމާރާތްކުރުމަށް ވުރެ، ކޮމާޝަލް ހައުސިންގ ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ދަށުން ތަރައްގީކުރާ އެޕާޓްމަންޓެއް ގަތުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް މާ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) އާއި އިސްލާމިކް ބޭންކް ފަދަ މާލީ އިދާރާތަކުން ދޫކުރާ ހައުސިންގ ލޯނުތައް މެދުވެރިކޮށް އެޕާޓްމަންޓް ގަތުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެއެވެ. މި އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހު ބީއެމްއެލްއިން ވަނީ ހޯމް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ލޯނަށް އަމިއްލައަށް ހަރަދުކުރަންޖެހޭ އިކުއިޓީގެ މިންވަރު 20 ޕަސެންޓުން 5 ޕަސެންޓަށް ކުޑަކޮށްފައެވެ. އަދި އައްޑޫގައި ރެޒިޑެންޝިއަލް ޓަވަރެއް ޤާއިމްކޮށް އެތަނުން އެޕާޓްމަންޓް ވިއްކާއިރު، ޚާއްސަ އަގުތަކެއް ވެސް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރޮޖެކްޓެއް މެނޭޖުކުރުމަކީ އާންމު މީހާއަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާއިރު، ކުރު މުއްދަތެއްގައި އަޅައި ނިންމާލެވޭނެ އެޕާޓްމަންޓެއް މޯގޭޖްކޮށްގެން ގަތުމަކީ މާ އަމަލީ ގޮތެކެވެ. ކޮމާޝަލް ޑިވެލޮޕަރުން އިމާރާތްކުރާ ޓަވަރުތަކުން އެޕާޓްމަންޓް ގަންނަން ލޯނު ހޯދުމަކީ، ހުސް ބިމެއްގައި އަލަށް ގެއެއް އެޅުމަށް ލޯނު ނެގުމަށް ވުރެ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. 

ސަގާފީ ވިސްނުމާއި ބިމުގެ ދަތިކަން:

ދިވެހިންގެ ސަގާފަތުގައި އަމިއްލަ ގޯއްޗެއްގައި ވަކިން ގެއެއް ހަދައިގެން އުޅުމަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަށަގަނެފައިވާ ވިސްނުމެކެވެ. އަތޮޅުތެރޭގައި އެޕާޓްމަންޓްތަކުގައި ދިރިއުޅުމަކީ އަދިވެސް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރަން ދަތި ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ގޯތީގައި ގަސް އިންދުމާއި، ހާމަ ޖާގަ އޮތުމަކީ ރަށްފުށުގެ ދިރިއުޅުމާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް، އައްޑޫ ސިޓީގެ ބިމުގެ ޖާގަ އަންނަނީ ހަލުވިކަމާއެކު ހުސްވަމުންނެވެ. ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އައްޑޫ ސިޓީން 184 އަށް ވުރެ ގިނަ ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކާފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ބިންތައް ހަމައެކަނި ގޯތީގެ ގޮތުގައި ބަހާލައިފިނަމަ، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ޖާގައެއް ނޯންނާނެއެވެ. ބިމަކީ މަދު ވަސީލަތަކަށް ވާއިރު، އެ ވަސީލަތް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނީ ވާޓިކަލްކޮށް، މައްޗަށް އިމާރާތްކޮށްގެންނެވެ. މާލެ ސަރަހައްދަށް ދިމާވި ފަދަ ތޮއްޖެހުމުގެ މައްސަލަތައް އައްޑޫ ސިޓީއަށް ދިމާވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، ބިން ބޭނުންކުރާ ގޮތުގެ ޕްލޭންތައް މިހާރުން މިހާރަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހެއެވެ. އެޕާޓްމަންޓްތަކުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ސަގާފަތެއް އައްޑޫގައި އާލާކުރުމަކީ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ.

އައްޑޫ ސިޓީގެ ތަރައްގީއަށް އާ މިސްރާބެއް:

އައްޑޫ ސިޓީގެ އާބަން ޕްލޭނިންގއަށް މިއަދު ބޭނުންވަނީ ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. ދައުލަތާއި އަމިއްލަ ކުންފުނިތައް ގުޅިގެން (ޕަބްލިކް-ޕްރައިވެޓް ޕާޓްނަރޝިޕްގެ ދަށުން) އައްޑޫގައި ކޮމާޝަލް ހައުސިންގ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހިންގަންޖެހެއެވެ. ހުސް ބިން ބެހުމުގެ ސިޔާސަތު ދޫކޮށް، ފެންވަރު ރަނގަޅު، އާންމުންނަށް ގަނެވޭ ފަދަ އެޕާޓްމަންޓް ޓަވަރުތައް ބިނާކުރުމަކީ އައްޑޫ ސިޓީގެ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. މި ބަދަލު ނުގެނެސްފިނަމަ، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުނުވެ، ބިމުގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ގޮސް، މުޅި ސިޓީގެ ތަރައްގީއަށް ހުރަސްއެޅޭނެއެވެ. ރައްޔިތު މީހާއަށް  ބޭނުންވަނީ ނަންބޯޑެއް ޖަހާފައި އޮންނަ ފަޅު ގޯއްޗެއް ނޫނެވެ؛ ބޭނުންވަނީ ވަދެ ދިރިއުޅެވޭނެ ފުރިހަމަ ގެދޮރެވެ.