އައްޑޫގައި އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރުން ލިމިޓްކުރަނީ: ރަނގަޅު ނިންމުމެއްތަ؟

މާލެ ސަރަހައްދު ފިޔަވައި ރާއްޖޭގައި އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވާ އައްޑޫގައި، ފަހަކަށް އައިސް ހާއްސަކޮށް ކާރުގެ އަދަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން 2021 ވަނަ އަހަރު އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކަށް ގެނައި ބަދަލާއެކު، ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި އުޅަނދުތައް ރަޖިސްޓަރީކުރާނެ ލިމިޓާއި އުޅަނދުތަކުގެ އުމުރު ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް ވަނީ ދީފައެވެ. އެހެންކަމުން، އައްޑޫގެ މަގުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށާއި، ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި މި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ކައުންސިލުން ދެކެއެވެ. މިއީ މުޅި ސިޓީގެ ޓްރެފިކް ނިޒާމަށް އަންނާނެ ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެކެވެ.

މި ސިޔާސަތު ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި، އައްޑޫގެ މަގުތަކަށް އޮބިއޮންނާނެ އުޅަނދުތަކުގެ އަދަދު ނުވަތަ 'ކެރީއިންގ ކެޕޭސިޓީ' އިލްމީ ގޮތެއްގައި ދެނެގަތުމަށް ކޮންސަލްޓެންޓަކު ހޯދަން ކައުންސިލުން މިހާރު ވަނީ އިއުލާންކޮށްފައެވެ. 

މި ކޮންސަލްޓެންސީގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތުގެ ދަށުން، އައްޑޫގެ ގުޅިފައިވާ ރަށްތަކުގެ މަގުތަކުގެ ފުޅާމިނާއި، ޕާކިންގ ޒޯންތަކުގެ ޖާގަޔާއި، މިހާރު ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ އުޅަނދުތަކުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދިރާސާކުރާނެއެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އައްޑޫއަށް ކޮންމެ އަހަރަކު އެތެރެކުރެވޭނެ އުޅަނދުތަކުގެ ކޯޓާއެއް ކަނޑައެޅުމަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ ލަފާ މި ދިރާސާގެ އަލީގައި ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބާވެފައިވާ އުޅަނދުތައް ނައްތާލުމުގެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް މި ދިރާސާގައި އަލިއަޅުވާލާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިއީ ލަފާކުރުންތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަގީގީ މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ޓްރެފިކް މެނޭޖްކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

އައްޑޫގެ ޓްރެފިކް ހާލަތަށް ބަލާއިރު، ލިންކް ރޯޑާއި އެހެނިހެން ބޮޑެތި މަގުތަކުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުތަކުގެ އަދަދު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އަންނަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން މަގުމަތީގެ ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓްތައް ގިނަވުމާއި، މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި ޕާކުކުރާނެ ޖާގަ ނުލިބުމުގެ މައްސަލަތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފެންމަތިވެފައެވެ. ކައުންސިލުން ލިމިޓް ކަނޑައެޅުމުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ މަގުތަކުގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީއާ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް އުޅަނދުތައް ހިފެހެއްޓުމެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ބޮޑު ބަދަލެއް ގެންނައިރު، އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު ނުވަތަ ޕަބްލިކް ޓްރާންސްޕޯޓް މިހާރަށްވުރެ ހަރުދަނާކުރުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު އިތުބާރު ހިފޭ ގޮތަކަށް ފަރުމާކުރެވިއްޖެނަމަ، އަމިއްލަ ކާރުތަކަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ.

ކައުންސިލްގެ މި ނިންމުމާ ގުޅިގެން އައްޑޫގެ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އުފެދިފައެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އައްޑޫގައި ކާރު އެތެރެކޮށް ވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ޒުވާނުން ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިއުމެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ޖަޕާނުންނާއި އެހެނިހެން ގައުމުތަކުން ސެކަންޑް ހޭންޑް ކާރު ގެނެސް ވިއްކުމަކީ އައްޑޫގައި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ކުރަމުން އަންނަ ވިޔަފާރިއެކެވެ. އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރާ މިންވަރު ކުއްލިއަކަށް މަދުކޮށްފިނަމަ، ނުވަތަ ހަރުކަށި ކޯޓާއެއް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، މި ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ބޮޑެތި މާލީ ގެއްލުންތަކެއް ވާނެ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. ކާރު ވިޔަފާރިއަކީ ގިނަ ޒުވާނުންތަކެއްގެ އާމްދަނީގެ މައިގަނޑު ވަސީލަތަށް ވާއިރު، މި ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށާއި އައްޑޫގެ އެތެރޭގެ އިގުތިސާދަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.

އަނެއްކޮޅުނ ވެހިކަލް ރަޖިސްޓަރީ ކުރާ އަދަދު ލިމިޓް ކުރަން ނިންމުމުގެ މުހިންމުކަމަށް ބަލާއިރު، އައްޑޫގެ މަގުތަކަކީ އެންމެންނަށް އަމާން އަދި ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ހެދުމަށް މިއީ ކޮންމެހެން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ތިމާވެއްޓަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށާއި، މަގުމަތީގެ އެކްސިޑެންޓްތައް މަދުކުރުމަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އާންމުންގެ ހިޔާލު މިކަމުގައި ވަނީ ދެކަފިވެފައެވެ. އެއްބަޔަކު ކައުންސިލްގެ ނިންމުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާއިރު، އަނެއް ބަޔަކު ދެކޭ ގޮތުގައި އެކަށީގެންވާ ޕަބްލިކް ޓްރާންސްޕޯޓް ނިޒާމެއް ނެތި ކުއްލިއަކަށް އުޅަނދުތައް ލިމިޓްކުރުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވާނެ ވަރަށް ބޮޑު ތަކުލީފެކެވެ.

މި މައްސަލައިގައި ކައުންސިލަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ތިމާވެއްޓާއި މަގުމަތީގެ ސަލާމަތަށް އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކާއި، ރައްޔިތުންގެ އިގުތިސާދީ މަސްލަހަތާ ދެމެދު ހަމަހަމަކަމެއް ގާއިމުކުރުމެވެ. ކޮންސަލްޓެންޓްގެ ރިޕޯޓު ލިބުމުން، އުޅަނދު އެތެރެކުރާ ފަރާތްތަކާއި، ވިޔަފާރިވެރިންނާއި، އަދި އާންމު ރައްޔިތުންނާ އެކު ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އުޅަނދުތަކުގެ ލިމިޓް ކަނޑައެޅުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށުމުގެ ކުރިން، ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދުމަކީ ކައުންސިލުން ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނެ މުހިންމު ކަމެކެވެ.